Sözlük · C
Chatbot (Sohbet Botu) nedir?
Chatbot, kullanıcıyla metin ya da ses üzerinden diyalog kurarak soruları yanıtlayan veya bir işlemi yapan yazılımdır. Kurallara dayalı basit sürümleri olduğu gibi, büyük dil modelleriyle çalışan yapay zeka tabanlı sürümleri de vardır.
Detaylı açıklama
Chatbot, Türkçede sohbet botu olarak da anılır. İnsanla yazı ya da konuşma yoluyla iletişim kuran, bilgi veren veya bir işi yerine getiren bir yazılımdır. Web siteleri ve mobil uygulamalar grafiksel arayüzlerdir, chatbotlar ise diyalog üzerinden çalışan arayüzlerdir. Bir kurumun sitesinde, mobil uygulamasında, WhatsApp gibi mesajlaşma platformlarında ya da sesli asistanlarda karşımıza çıkabilirler. İki ana türü vardır. Kural tabanlı chatbotlar önceden hazırlanmış karar ağaçlarını ve senaryoları izler. Kullanıcıya menü ve düğmeler sunar, yazılanın içinde belirli kelimeleri arar. Tahmin edilebilir sorularda iyi çalışırlar, ama programlanmamış bir soruyla karşılaşınca zorlanırlar. Yapay zeka tabanlı chatbotlar ise doğal dil işleme ve büyük dil modelleri gibi teknolojilerle kullanıcının niyetini anlamaya çalışır, konuşmanın önceki kısmını hatırlar ve daha esnek yanıtlar üretir. Chatbot fikri yeni değildir. 1966'da geliştirilen ELIZA ilk chatbot olarak kabul edilir ve yalnızca kelime eşleştirmeyle yanıt verirdi. Kasım 2022'de ChatGPT'nin çıkışı bu alanda önemli bir dönüm noktası sayıldı. Chatbotlar en çok müşteri hizmetlerinde, çalışan desteğinde, bilgiye erişimde, satışta ve randevu gibi rutin işlemlerde kullanılır. Hızlı yanıt, kesintisiz erişim ve tutarlı bilgi sunmaları başlıca yararlarıdır. Öte yandan yanlış ya da yanıltıcı yanıt üretebilirler, karmaşık taleplerde insan desteğine yönlendirme gerektirirler ve gizlilik ile güvenlik konusunda dikkatli yönetilmelidirler.
Kullanım örneği
Bir kargo firmasının uygulamasında 'Siparişim nerede?' diye yazdığınızda, size sipariş numaranızı soran ve gönderinin durumunu hemen gösteren sohbet penceresi bir chatbottur. Bazen önce menüden 'Kargo takibi' seçeneğini seçmeniz gerekir, bazen de doğrudan cümle yazmanız yeter.
Kaynaklar ve doğrulama
- 13 Ekim 2026
- Chatbot terimi ilk olarak 'chatter bot' biçiminde Michael L. Mauldin tarafından 1994 yılında kullanılmıştır. kaynak
- İlk chatbot olarak 1966'da MIT profesörü Joseph Weizenbaum'un geliştirdiği ELIZA kabul edilir. kaynak
- OpenAI, ChatGPT sohbet botunu Kasım 2022'de GPT-3.5 model ailesine dayanarak kullanıma sundu. kaynak
- Geleneksel chatbotlar önceden tanımlı kuralları, karar ağaçlarını ve senaryolu konuşma akışlarını izler; bu yüzden tahmin edilebilir isteklerde iyi, programlanmış yanıtların dışındaki sorularda zayıftır. kaynak
- Yapay zeka chatbotları doğal dil işleme, üretken yapay zeka ve büyük dil modellerini kullanarak kullanıcı niyetini anlar ve daha doğal yanıtlar üretir. kaynak
- IBM'e göre yapay zeka ajanları plan yapabilir ve çok adımlı iş akışlarını sınırlı insan müdahalesiyle yürütebilir; chatbotlar ise genellikle istekleri yanıtlar ve görevlerde adım adım yol gösterir. kaynak