Sözlük · K
Kuantizasyon nedir?
Kuantizasyon, bir yapay zeka modelinin ağırlıklarını ve bazen ara değerlerini daha az bit kullanan sayı türleriyle saklama tekniğidir. Amaç, doğruluğu mümkün olduğunca koruyarak bellek ve işlem yükünü azaltmaktır.
Detaylı açıklama
Yapay zeka modelleri milyarlarca sayıdan oluşur ve bu sayılara ağırlık denir. Ağırlıklar çoğunlukla 32 bitlik kayan noktalı sayılarla saklanır. Kuantizasyon, aynı sayıları 16, 8 ya da 4 bit gibi daha dar bir biçime çevirerek modelin kapladığı yeri küçültür. Daha az bit kullanıldığı için model daha az bellek ister, tamsayı işlemleri de çoğu donanımda daha hızlı yapılabilir. Bu sayede büyük modeller daha mütevazı cihazlarda çalıştırılabilir. Bunun bir bedeli vardır: 8 bitlik bir tamsayı yalnızca 256 farklı değeri gösterebilir, 32 bitlik kayan noktalı sayı ise çok geniş bir aralığı kapsar. Bu yüzden gerçek değer aralığı dar sayı türüne bir ölçek ve sıfır noktası ile eşlenir. Aralığın nasıl belirleneceği kalibrasyon adımında çözülür. Kalibrasyon dinamik biçimde çalışma anında, statik biçimde ise önceden örnek veriyle yapılabilir. Bir diğer yol, modeli eğitirken kuantizasyon hatasını simüle etmektir. Her kuantizasyon enerji tasarrufu getirmez. Hugging Face belgesinde aktarılan ölçümlere göre küçük modellerde bazı 4 bitlik yöntemler enerji tüketimini artırabilir, büyük modellerde ise bellek kazancı korunur. Bu nedenle sonucu her kurulumda ayrıca denemek gerekir. Pratikte önce kolay yöntem denenir, doğruluk yeterliyse orada durulur.
Kullanım örneği
Telefonunuzda çalışan küçük bir yapay zeka asistanı düşünün. Model 32 bitlik sayılarla saklansa telefonun belleğine sığmayabilir. Ağırlıklar 8 ya da 4 bite indirildiğinde dosya belirgin biçimde küçülür ve model cihazda çalışabilir. Bunun karşılığında yanıt kalitesinde küçük bir düşüş yaşanabilir.
Kaynaklar ve doğrulama
- 14 Ekim 2026
- Ağırlık ve aktivasyonlar float32 yerine int8 gibi düşük duyarlıklı veri türleriyle temsil edilerek çıkarım sırasındaki hesaplama ve bellek maliyeti azaltılır. kaynak
- Aktivasyon aralıkları çalışma anında (dinamik), önceden (statik) ya da eğitim sırasında (kuantizasyon farkındalıklı eğitim) belirlenebilir. kaynak
- int8 ile yalnızca 256 değer gösterilebilir, float32 ise çok geniş bir değer aralığını temsil edebilir; bu yüzden int8'e geçiş daha zordur. kaynak
- Küçük modellerde (3 milyar parametreden az) NF4 kuantizasyonu, bellekte %75 sıkıştırmaya rağmen enerji tüketimini %25-56 artırabilir. kaynak
- Transformers, bazıları kalibrasyon gerektiren ve 1-2 bite kadar inebilen birçok kuantizasyon yöntemini destekler. kaynak