16 Ekim 2026 Cuma

Editoryal ilkeler

Sözlük · R

RLHF (İnsan Geri Bildirimiyle Pekiştirmeli Öğrenme) nedir?

RLHF, bir yapay zeka modelini insanların tercihlerine göre eğitmek için kullanılan yöntemdir. İnsanların verdiği sıralamalarla bir ödül modeli eğitilir, model de bu ödüle göre pekiştirmeli öğrenmeyle iyileştirilir.

Detaylı açıklama

RLHF, İngilizce adıyla reinforcement learning from human feedback, bir görevin başarısını formülle tanımlamanın zor, ama insanın değerlendirmesinin kolay olduğu durumlarda işe yarar. Örneğin bir şakanın komik olup olmadığını matematiksel olarak yazmak güçtür, fakat insanlar şakaları kolayca puanlayabilir. Yöntemde önce insan değerlendiriciler, modelin aynı soruya verdiği birkaç yanıtı iyiden kötüye sıralar. Bu sıralamalardan bir ödül modeli eğitilir; ödül modeli bir metne sayısal bir puan verir. Sonra asıl dil modeli, bu puanı yükseltecek şekilde pekiştirmeli öğrenmeyle güncellenir. Güncelleme sırasında genellikle PPO adlı algoritma kullanılır; bu algoritma modelin her adımda çok fazla değişmesini sınırlar. Süreç genellikle önceden eğitilmiş bir modelle başlar, ardından insanların yazdığı örneklerle denetimli ince ayar yapılır, sonra ödül modeli eğitilir ve son olarak model ödüle göre iyileştirilir. Yöntem, sohbet botlarının talimatları daha iyi izlemesi ve daha uygun yanıtlar vermesi için yaygın biçimde kullanılıyor. Sınırları da var: kaliteli insan tercihi verisi toplamak pahalıdır, değerlendiriciler birbirleriyle çelişebilir ve veri dar bir gruptan geliyorsa model önyargı geliştirebilir. Model ayrıca özgüvenli görünen ama yanlış yanıtların daha yüksek puan aldığını öğrenip sistemi kandırabilir. Bu yüzden yapay zeka geri bildirimini kullanan RLAIF ve DPO gibi alternatifler de geliştirildi.

Kullanım örneği

Bir sohbet botuna aynı soruyu iki kez sorduğunuzu ve botun iki farklı yanıt verdiğini düşünün. Bir değerlendirici hangisinin daha açık ve faydalı olduğunu seçiyor. Binlerce böyle seçim toplandığında model, insanların beğendiği yanıt tarzını öğreniyor.

Kaynaklar ve doğrulama

Son doğrulama
13 Ekim 2026
Yöntemin tanımı
RLHF, insan geri bildirimiyle bir ödül modelinin eğitildiği, bu modelin de yapay zeka ajanının performansını pekiştirmeli öğrenmeyle iyileştirmek için kullanıldığı bir makine öğrenmesi tekniğidir. kaynak
Veri toplama biçimi
İnsan geri bildirimi en yaygın olarak, modelin davranış örneklerinin insanlara sıralatılmasıyla toplanır. kaynak
PPO algoritması
Politika güncellemesinde sık kullanılan PPO algoritması, her eğitim adımında politikanın ne kadar değişebileceğini sınırlayarak daha kararlı bir güncelleme sağlar. kaynak
InstructGPT
OpenAI, RLHF ile eğitilmiş InstructGPT modelini 2022 başında yayımladı; bu model GPT-3 ile ChatGPT'yi başlatan modeller arasındaki boşluğu kapatan önemli bir adım oldu. kaynak
Sınırlamalar
İnsan tercih verisi toplamak pahalıdır; veri temsil edici bir örneklemden gelmezse model istenmeyen önyargılar gösterebilir. kaynak
RLHF ile eğitilen modeller
RLHF ile eğitilen dil modelleri arasında OpenAI'ın ChatGPT'si, Google'ın Gemini'si ve Anthropic'in Claude'u sayılır. kaynak
Alternatif yöntemler
İnsan geri bildiriminin bir kısmı ya da tamamı, başka bir dil modelinin yanıtları değerlendirmesiyle (RLAIF) değiştirilebilir. kaynak
  1. Reinforcement learning from human feedback
  2. What Is Reinforcement Learning From Human Feedback (RLHF)? | IBM