Deepfake (Derin Düzmece) nedir?

Detaylı açıklama

Deepfake, gerçekte yaşanmamış bir olayı ya da söylenmemiş bir sözü gerçekmiş gibi gösteren yapay medya içeriğine verilen addır. Bu içerik bir video, bir fotoğraf ya da bir ses kaydı olabilir. Gerçek bir kişiyi gösterebileceği gibi tamamen kurgusal bir kişiyi de gösterebilir. Terim, "deep learning" (derin öğrenme) ve "fake" (sahte) sözcüklerinden türetilmiştir. Türkçede "derin düzmece" karşılığı kullanılır, akademik yazında ise "derin sahte" ifadesi de tercih edilir. Bu tür içerikler çoğunlukla otomatik kodlayıcılar ve üretken çekişmeli ağlar (GAN) gibi makine öğrenmesi yöntemleriyle üretilir. Yöntem, mevcut görüntü ya da ses kayıtlarını kaynak medyanın üzerine birleştirip bindirmeye dayanır. Sonuçta ortaya çıkan ürün, yapay (sentetik) medya adı verilen geniş kategorinin bir parçası sayılır. Deepfake geniş ilgi görmüştür, çünkü sahte pornografik videolarda, siyasi liderlerin konuşmalarında, sahte haberlerde, aldatmacalarda ve finansal dolandırıcılıklarda kullanılmıştır. Bu yüzden hem sektörden hem de hükûmetlerden tespit ve sınırlandırma yönünde tepkiler gelmiştir. Yapay zeka etiği alanında da sentetik içerik, kaynağın izlenebilmesi ve dijital bilgiye güvenin zayıflaması başlıkları altında ele alınır. Etiketleme zorunluluğu, filigran ve şifreli üst veri gibi yöntemler, yapay zeka çıktılarını ayırt etmeye yardım etmek için geliştirilmektedir. Kısacası deepfake, üretken yapay zekanın gerçeklik algısını zorlayan yönünü temsil eder. Bir videoyu ya da sesi görüp duymak, artık onun gerçek olduğunu tek başına göstermez.

Kullanım örneği

Bir gün sosyal medyada tanınmış bir siyasetçinin hiç yapmadığı bir konuşmayı yaptığı bir video dolaşıma girer. Yüz ve ses çok gerçekçidir, ama video yapay zeka ile üretilmiştir. Paylaşmadan önce videonun resmi bir kaynakta yer alıp almadığına bakmak gerekir.