16 Ekim 2026 Cuma

Editoryal ilkeler

Sözlük · G

GPU nedir?

GPU (grafik işlem birimi), çok sayıda hesaplamayı aynı anda yapabilen, başta grafik üretimi olmak üzere yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için de kullanılan bir işlemcidir. Paralel yapısı sayesinde bu tür yoğun işlerde CPU'dan daha etkin çalışır.

Detaylı açıklama

GPU, İngilizce Graphics Processing Unit ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede grafik işlem birimi olarak geçer. İlk olarak ekrandaki görüntüleri hızlıca oluşturmak için tasarlandı; oyun, 3D sahne ve video gibi işler bu işlemciye yüklenince merkezi işlemci (CPU) rahatlar. CPU genellikle daha az çekirdekle işleri sırayla yürütür. GPU ise yüzlerce, hatta binlerce çekirdeğe sahiptir ve çok sayıda hesabı aynı anda yapabilir. Buna paralel işlem denir. Bu özellik GPU'yu grafik dışındaki alanlarda da değerli kıldı. Sinir ağlarının eğitimi, makine öğrenmesi ve derin öğrenme gibi veri yoğun işler büyük ölçüde GPU üzerinde koşuyor. Nvidia'nın 2007'de sunduğu CUDA platformu, geliştiricilerin GPU'nun paralel gücüne doğrudan erişmesini kolaylaştırdı. Bugün sohbet botları, görsel üreten modeller ve video araçları gibi birçok yapay zeka hizmetinin arkasında veri merkezlerindeki GPU'lar çalışır. GPU'lar üç ana türde anılır: ekran kartı olarak ayrı takılan ayrık (discrete) GPU'lar, işlemciyle birlikte gelen entegre GPU'lar ve bulut hizmetlerinde kullanılan sanal GPU'lar. Bulut sağlayıcıları kullandıkça öde modeliyle GPU kiralama imkânı sunduğu için şirketler pahalı donanım almadan yapay zeka işleri yürütebiliyor.

Kullanım örneği

Bir görsel üretme aracına "gün batımında deniz kenarı" yazıp birkaç saniyede sonuç aldığınızda, bu işlem büyük ihtimalle bir veri merkezindeki GPU'larda çalışır. Evde oyun oynarken ekran kartınızın görüntüyü akıcı çizmesi de aynı donanım mantığına dayanır.

Kaynaklar ve doğrulama

Son doğrulama
14 Ekim 2026
Açılımı
GPU, Graphics Processing Unit (grafik işlem birimi) ifadesinin kısaltmasıdır. kaynak
Paralel işlem
GPU'lar hesaplamaları paralel yürüttüğü için CPU'dan daha etkin çalışabilir; yapay zeka ve sinir ağı eğitimi gibi grafik dışı alanlarda da kullanılır. kaynak
Çekirdek sayısı
CPU'lar daha az çekirdek kullanıp işleri doğrusal sırayla yaparken GPU'larda yüzlerce, hatta binlerce çekirdek bulunur. kaynak
GPU türleri
Üç tür vardır: ayrık (discrete), entegre (integrated) ve sanal (virtual) GPU. kaynak
İlk GPU çipi
Nvidia'nın GeForce çipi, ilk GPU çipi olarak 1999'da piyasaya çıktı. kaynak
CUDA (2007)
Nvidia, 2007'de geliştiricilere GPU'nun paralel hesaplama gücüne doğrudan erişim veren CUDA platformunu geliştirdi. kaynak
  1. Grafik işlem birimi
  2. What is a GPU? | IBM